سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
388
تاريخ ايران ( فارسى )
مايل بودند يك بار ديگر خود را بخطر اندازند براى مدت زيادى جنگ قطعى روى نداد و تركان در موصل ، قارص و نقاط ديگر از خود موفقانه دفاع ميكردند در حالى كه ايرانيان در حملههاى بىنتيجهء خود هزاران نفر از افراد خويش را از دست ميدادند . بالاخره در سال 1158 هجرى ( 1745 ) يك ارتش بزرگ ترك تحت فرماندهى يكن محمد پاشا براى يك نبرد قطعى از قارص حركت نمود . نادر كه هنوز مهارت سوق الجيشى خود را از دست نداده بود تصميم گرفت اين ميزبان بزرگ را در همان جائى كه عبد الله پاشا را مغلوب ساخته ملاقات نمايد . فرمانده ترك كه در رأس يكصد هزار نفر سوار نظام و چهل هزار نفر پيادهنظام پيش ميرفت در مقابل ارتش ايران توقف نموده و باستحكام اردوگاه خود پرداخت . روز بعد بين دو ارتش تلاقى حاصل شد و ايرانيان پس از يك سلسله نبردهاى پردامنه با تركها كه چهار روز ادامه داشت پيروزى نهائى بدست آوردند . تركها باردوگاه خود رانده شده و آنها فرمانده خود را بقتل رسانيده در حال بىنظمى و نااميدانهاى فرار نمودند . نادر تمام توپخانه و ذخائر نظامى دشمن را تصرف نمود و هزاران نفر از نيروى دشمن بقتل رسيده و يا اسير شدند . پس از اين فتح درخشان فاتحين براى صلح پيشنهادهاى تازهاى نمودند . نادر حاضر شد كه از ادعاهاى خود دربارهء فرقهء جديد صرفنظر كند . اسرا آزاد شدند و معاهدهء صلح به همان شرائطى كه در معاهدهء با سلطان مراد چهارم بسته شد امضاء گرديد . مسافرتهاى پيشقدمانهء التون 1742 - 1739 در فصول شصت و دوم و شصت و چهارم مختصرى از كوششهاى بريطانيا را براى تجارت با ايران از راه روسيه در سدههاى شانزده و هيفده نشان داديم . پطر كبير وقتى فهميد كه اتباع او براى تشكيل تجارت با ايران قابل نيستند بانگليسىها پيشنهاد نمود كه اين امر را تقبل نمايند ، ولى مرگ او مانع اجراى اين منظور گرديد . در چند سال بعد در سال 1738 يعنى درست يكصد سال پس از هيئت هولستين « 1 » ، جان التون « 2 » براى اجراى آن نقشه كوششى به عمل آورد . اين انگليسى بىباك در لشگركشى ارنبورگ « 3 » بدولت روسيه خدمت كرده
--> ( 1 ) - Holstein . ( 2 ) - John Elton ( 3 ) - Orenburg